POŁOŻENIE

Województwo bielskie jest położone w południowo-zachodniej części Polski. Geograficznie obejmuje region Beskidu Śląskiego, Małego i Wysokiego oraz Kotlinę Oświęcimską. Od strony północnej graniczy z województwem katowickim, od wschodniej z województwem miejskim krakowskim, a od strony południowo-wschodniej z województwem nowosądeckim. Na odcinku 137 km graniczy, od strony południowej i zachodniej, z CSRS.

W ukształtowaniu Beskidów największą rolę odegrała erozja rzek i potoków górskich, które wyżłobiły charakterystyczne doli­ny (wciosowe). Szczególnie malownicze są doliny Wisły, Brennicy, Wielkiej Puszczy i Kocierska.

Mieszczące się w województwie bielskim Beskidy stanowią część Beskidów Zachodnich. Obejmują grupy górskie położone w CSRS i w Polsce. Po stronie polskiej położona jest część Beskidów Zachodnich. Część ta dzieli się na Beskid Śląski, Mały, Wysoki i Makowski.

Beskid Śląski ciągnie się od Beczwy po stronie CSRS po dolinę Soły po stronie polskiej. Geografowie wyodrębniają na terenie Polski dwa pasma, a mianowicie Baraniej Góry (1220 m npm) zwane także Wiślańskim oraz pasmo Stożka (980 m npm) i Czantorii (1257 m npm). Najwyższym szczytem Beskidu Śląskiego jest po stronie polskiej Skrzyczne (1257 m npm).

Jedną z osobliwości Beskidu Sląskiego są tzw. grzyby skalne, jak również liczne jaskinie, m. in. na Trzech Kopcach, w rejonie Klimczoka (1119 m npm) oraz pięciometrowa baszta i Jaskinia Ondraszka na Malinowskiej Skale.

Beskid Wysoki obejmuje w granicach województwa bielskie­go Beskid Żywiecki od Przełęczy Zwardońskiej (686 m npm) po Przełęcz Sieniawską. W jego skład wchodzą grupy Wielkiej Raczy (1234 m npm), Pilska (1557 m npm) i Babiej Góry (1725 m npm).

Grupa Wielkiej Raczy obejmuje obszar od Przełęczy Zwardońskiej aż po Przełęcz Glinne. Najwyższymi szczytami, oprócz Wielkiej Raczy, są Wielka Rycerzowa (1226 m npm) i grzbiet Rachowca (991 m npm). Obszar ten zwany jest także Workiem Raczańskim. W jego rejonie znajdują się źródła rzeki Soły.

Grupa Pilska położona jest na północny zachód od grupy Wielkiej Raczy; w jej skład wchodzą Pilsko, Romanka (1336 m npm) i Lipowska (1324 m npm). Na wschodzie grupę Pilska zamyka Przełęcz Glinne (Korbielowska) i dolina potoku Glinnego.

Grupa Babiej Góry to pasmo o wysokości ponad 1000 m npm, oddzielone od masywu Pilska doliną potoku Glinnego oraz Przełęczą Glinne. Oryginalnymi cechami przyrodniczo- krajobrazowymi wyróżnia się masyw Babej Góry przedzielony Przełęczą Jałowiecką na zachodzie oraz Krowiarkami na wschodzie.

Układ pasm Babiej Góry i Pilska tworzy system gniazd gór­skich i rozrogów; występują tu atrakcyjne turystycznie kotły skal­ne i nisze. Interesujące jest także rumowisko na szczycie Ba­biej Góry, które stanowi rezultat procesu wietrzenia magur­skiego piaskowca.

U podnóża Beskidu Wysokiego leży Kotlina Żywiecka. Od zachodu jest ona otoczona górami Beskidu Śląskiego, od pół­nocy Makowskiego, od południowego wschodu Pasmem Ba­biej Góry, zaś od południa zamyka ją Wielka Racza i Pilsko.

Urozmaiconą konfigurację terenu ma Beskid Mały, którego granice tworzy od północy Pogórze Karpackie, na południu Kot­lino Żywiecka, a na wschodzie dolina Skawy. Beskid Mały dzie­li się na część zachodnią i wschodnią, oddzielone od siebie przełomem Soły. Główny grzbiet części wschodniej biegnie przez Łamaną Skałę (929 m npm) w kierunku na Leskowiec (992 m npm) i Gancarz (802 m npm). W części zachodniej piętrzy się pasmo Groniczki (839 m npm), Hrobacza Łąka (830 m npm) i Zasolnica (567 m npm). Przełęcz Przegibek łączy je z Ma­gur ką (912 m npm) i z Suchym Wierchem (799 m npm).

Beskid Makowski zwany dawniej Beskidem Średnim położo­ny jest między pasmem Babiej Góry od południa i Beskidem Małym od południowego zachodu. W obszarze województwa bielskiego położona jest tylko zachodnia część Beskidu Ma­kowskiego, w którego skład wchodzi m. in. Jaroszowicka Gó­ra (544 m npm). Wyróżniają się także położone na wschód od Suchej Beskidzkiej i Makowa Podhalańskiego — Makowska Góra (699 m npm), Przysłopski Wierch (846 m npm), Miodu- szyna (638 m npm) i najwyższa w tym paśmie Koskowa Góra (874 m npm).

Dalsze dwie interesujące krainy geograficzne województwa bielskiego to Pogórze Sląskie i Kotlina Oświęcimska. Pogórze Śląskie, wchodzące w skład Pogórza Karpackiego, rozciąga się od Skawy aż po Olzę, tworząc pas łagodnych wzgórz, opadających w doliny poprzecinane wstęgami rzek i strumieni. Z ko­tlin podkarpackich znajduje się w województwie bielskim wschodnia część Kotliny Raciborsko-Oświęcimskiej zwanej tak­ie Kotliną Oświęcimską. Jej środkiem płynie Wisła, która ma w tym rejonie gęstą sieć dopływów. Kotlina jest wypełniona utworami morza mioceńskiego, występują też rozmaitej grubości pozostałości polodowcowe, przeważnie piaski.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.