ZABYTKI

Kraków posiada ok. 3.500 obiektów architektury zabytkowej, praw­nie uznanych i wpisanych do rejestru zabytków, w tym 1000 o najwyższych walorach artystycznych. Ruchomych dóbr kultury (poza muzeami), a więc w do­mach prywatnych, w kościołach, klaszto­rach — jest ok. 500 tys. Do najcenniej­szych zabytków architektury i budow­nictwa pod względem wartości artystycz­nej, historycznej i naukowej zalicza się:

1)  układ urbanistyczny w obrębie Plant;

2)  zespół budowli Wzgórza Wawelskiego;

3)   kościół Mariacki; 4) kościół-kolegiata św. Anny; 5) kościół św. św. Piotra i Pa­wła 6) zespół klasztorny Augustianów; 7) zespół klasztorny Kamedułów na Bie­lanach; 8) pozostałość obwarowań ‚(Bra­ma Floriańska, Barbakan, Arsenał, basz­ty, mury); 9) Wieża Ratuszowa; 10) Su­kiennice; 11) Collegium Maius Uniwer­sytetu Jagiellońskiego. W r. 1978 Kraków i Wieliczka decyzją UNESCO wpisane zo­stały na listę dziedzictwa światowego, tzn. na listę obiektów kulturalnych i przyrodniczych o wyjątkowym dla ludz­kości znaczeniu.

ZAKOPANE

Miejscowość ta jest od lat bardzo z Krakowem związana. Warto więc, będąc w naszym mieście zrobić choć jednodniową wycieczkę do Zakopa­nego — stolicy gór, sportów, turystyki i wypoczynku. Można jechać koleją elek­tryczną (147 km), lub samochodem czy autobusem (108 km). Jedziemy przez My­ślenice, wzdłuż doliny Raby, dalej stoka­mi Gorców. Po drodze mijamy Obidową, gdzie stoi stary drewniany kościółek św. Krzyża. Nieco dalej — najwyższe wznie­sienie na drodze do Zakopanego — Rdzawka i już zjeżdżamy do Nowego Targu. Miasto istniało już w XIII w., ale dopiero po II wojnie światowej za­częło się dynamicznie rozwijać (m. in. du­ża fabryka obuwia). Nowy Targ znany jest także ze sportów szybowcowych; wieją tu często bardzo sprzyjające wia­try południowe — halne oraz z hokeja na lodzie (kryte sztuczne lodowisko). Z Nowego Targu do Zakopanego to już je­den skok. Spotykani po drodze górale noszą jeszcze często ludowe stroje: mężczyźni — białe, sukienne, wyszy­wane portki, serdaki bez rękawów, skórzane ozdobne buty i pasy, okrągłe kapelusze obszywane muszelkami; ko­biety — spódnice i chustki w kwia­ty, białe obszywane koronkami bluzki, barwnie wyszywane gorsety, korale. Przydrożne wsie charakteryzują się ory­ginalnym drewnianym budownictwem. Wreszcie Zakopane, bez wątpienia naj­popularniejszy w Polsce ośrodek wypo­czynkowy. W ponad stu domach wypo­czywają tu turyści, wczasowicze. Znako­mite hotele, pensjonaty zapewniają powrót do sił i zdrowia. Zimą czeka tu na tury­stów 115 doskonałych szlaków narciarskich i 32 km nartostrad. Zakopane liczy ok. 30 tys. mieszkańców, ale gości co roku ponad 2 miliony wczasowiczów. Główną arterią spacerową i handlową jest ulica Krupówki. W dolnej jej części znajduje się Muzeum Tatrzańskie, założone w r. 1888. Niedaleko stąd znajduje się stary cmentarzyk przykościelny. Spoczywają tu ludzie szczególnie dla Zakopanego zasłu­żeni : dr Tytus Chałubiński (1820—1889) — lekarz botanik, odkrywca klimatycznych i turystycznych zalet Zakopanego; Jan Krzeptowski-Sabała (1809—1894) — w młodości zbójnik tatrzański, przewodnik, gawędziarz, postać owiana legendami; Stanisław Witkiewicz (1851—1915) — ma­larz, pisarz, krytyk, twórca tzw. stylu zakopiańskiego w budownictwie; Włady­sław Orkan (1875—1930) — pisarz Pod­hala; ks. Józef Stolarczyk (1816—1893) — pierwszy proboszcz Zakopanego, propaga­tor turystyki; Kornel Makuszyński (1884—• 1954) — pisarz; Karol Stryjeński (1887— 1932) — architekt i grafik i in. Przy cmentarzu znajduje si£ drewniany kościółek z lat 1847—51. Jest to pierwszy kościół zbudowany w Zakopanem. Stoją­ca obok murowana kapliczka pochodzi sprzed 1817 r. Niedaleko stąd, przy ul. Kasprusie, znajduje się willa „Atma”, w której w latach 1930—36 mieszkał i two­rzył jeden z największych polskich kom­pozytorów — Karol Szymanowski. Obec­nie jest to oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, poświęcony pamięci Karola Szymanowskiego. W tym prostym góral­skim domu zachowano wszystko tak jak było wówczas, za życia kompozytora — biurko z nutami, maszyna do pisania, fo­tografie rodziny i przyjaciół, ubrania, od­znaczenia, rysunki, portrety. Będąc w Zakopanem warto też zwiedzić Muzeum Jana Kasprowicza na Haren- dzie — dom, w którym poeta mieszkał i obok którego znajduje się jego mauzo­leum. W pobliskim Poroninie natomiast znajduje się Muzeum Lenina, a w Bia­łym Dunajcu — dom, w którym przy­wódca klasy robotniczej mieszkał z żoną (patrz: Włodzimierz Lenin). Zakopane bardzo się w ostatnich latach rozbudowało. Mimo ataku współczesnego budownictwa zachowało się tu sporo sta­rych domów w tzw. stylu zakopiańskim, którego twórcą był Stanisław Witkie­wicz.

Zakopane jest bazą wypadową w Tatry dla doświadczonych alpinistów. Na mniej doświadczonych czekają wyciągi i kolej­ki. Można także robić interesujące wy­cieczki do okolicznych wsi, gdzie wciąż jeszcze kontynuuje się tradycje i obrzędy ludowe. W kierunku na Czorsztyn leży wieś Dębno, gdzie znajduje się przepięk­ny drewniany kościółek z XV w., ozdo­biony polichromią z ok. 1500 r.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.