WITRAŻE

te barwne kompozycje okienne znane już były w starożytności. Sztuka ta rozpowszechniła się w średnio­wieczu, potem podupadła i w okresie se­cesji nastąpiła jej kolejna odnowa. Kra­ków w XIV w. był wielkim ośrodkiem tej sztuki. Tu działali tacy mistrzowie jak (znani nam, niestety, tylko z imion): Andrzej, Jakub, Jerzy, Mikołaj, Piotr, Stanisław, Tomasz. Zdaniem znawcy sta­rego Krakowa, prof. T. Dobrowolskiego, ta ilość witrażystów wskazuje, że więk­szość kościołów krakowskich musiała po­siadać wielobarwne szyby. Do naszych czasów zachowały się trzy witraże w prezbiterium kościoła Mariackiego z ok. r. 1370 (dzieło Mikołaja?), w prezbite­rium kościoła Bożego Ciała z ok. r. 1420 i najstarsze — dominikańskie — z pierw­szej ćwierci XIV w. zdeponowane obec­nie w Muzeum Narodowym. W czasach współczesnych największe osiągnięcia w sztuce witrażowej zdobyli Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański. Katedra wawel­ska wyposażona jest w witraże wykona­ne według projektu Józefa Mehoffera (on także jest autorem witraży w kate­drze we Fryburgu w Szwajcarii). Witraże Stanisława Wyspiańskiego znajdują się w kościele Franciszkanów i w „Domu Le­karskim” — Towarzystwa Lekarskiego („Apollon”) przy ul. Mikołaja Reja (patrz: Dom Lekarski). W kościele Mariackim okno między dwiema wieżami zdobi-wi­traż wykonany według projektu Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego.

WYDAWNICTWA

Pierwszy druk w Polsce — kalendarz ścienny — został wydrukowany w Krakowie w oficynie Kaspra Straubego w r. 1473. Dwa lata później ukazała się w Krakowie pierwsza książka: Jana de Turrecremata „Explanatio in psalterium”. Pierwsza polska książka „Raj duszny” w układzie Bierna­ta z Lublina ukazała się w oficynie dru­karskiej Unglera w r. 1513. Pierwsza sta­ła typografia założona została w Krako­wie w r. 1503 i prowadził ją drukarz Kasper Hochfeder, sprowadzony przez kupca Jana Hallera. W XVI w. działało w Krakowie 7 znacznych oficyn. Tylko w pierwszej połowie XVI w. wydruko­wano 1668 tytułów o objętości 14 tys. ar­kuszy drukarskich. Także w Krakowie ukazała się w r. 1661 pierwsza polska ga­zeta „Merkuriusz Polski”. Obecnie działa w Krakowie 10 wydawnictw, m. in. jedy­ne w kraju Polskie Wydawnictwo Muzyczne (al. Krasińskiego 11), Wydawnic­two Literackie (ul. Długa 7), RSW „Pra­sa—Książka—Ruch” Kombinat Wydawniczo-Kolportażowy (ul. Wiślna 2), wy­dający prasę codzienną i czasopisma (patrz: prasa), bardzo aktywny krakow­ski oddział Krajowej Agencji Wydawni­czej (ul. Sławkowska 22), oddziały Osso­lineum, Państwowego Wydawnictwa Naukowego oraz wydawnictwo związane z wyższymi uczelniami i Polską Akade­mią. Nauk (ul. Sławkowska 17).

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.