SKAŁKA

Tuż obok Wawelu, nad Wi­słą, wznosi się niewielkie wzgórze z ju­rajskiej białej skały. Na nim wśród zie­leni — piękna barokowa świątynia pod wezwaniem św. Michała 1 zabudowania klasztorne oo. Paulinów. Według legen­dy stała tu niegdyś świątynia pogańska i na jej miejscu zbudowano kościół ro­mański pod wezwaniem św. Michała Archanioła. Później stała tu świątynia gotycka (z XIV wieku), którą Paulini przebudowali według projektu Antoniego Mintzera na barokową. Z kościołem na Skałce związana jest historia zmagania się dwóch potęg: świeckiej — reprezen­towanej przez króla Bolesława Śmiałego i kościelnej — reprezentowanej przez bi­skupa krakowskiego Stanisława Szczepanowskiego. Biskup Szczepanowski zwią­zał się z czeskim królem Wratysławem przeciwko królowi polskiemu. W r. 1079 został za zdradę skazany na śmierć przez króla i ścięty, ale w konsekwencji król musiał opuścić kraj. Legenda, która na­rosła z wiekami, pasowała biskupa na męczennika i został on kanonizowany. Ta właśnie legenda mówi też, że biskupa ścięto na Skałce 1 choć zwłoki św. Sta­nisława spoczywają w katedrze wawel­skiej, tu na Skałce jest miejsce jego kultu. Przed jego trumną w katedrze wa­welskiej koronowano królów polskich. Do ceremoniału koronacyjnego należała także pielgrzymka pokutna z Wawelu na Skałkę. Królowie odbywali ją pieszo w przeddzień koronacji. Był to akt pokory wobec potęgi Kościoła. Przed wejściem do kościoła na Skałce znajduje się sa­dzawka zwana „Kropielnicą Polski”, uję­ta kamiennymi ciosami i ozdobiona ba­rokowymi rzeźbami. W czterech narożni­kach czuwają na obeliskach srebrne orły, które strzec miały ciała biskupa Szczepanowskiego. W podziemiu kościoła znaj­duje się narodowy panteon. Spoczywa tu 12 uczonych i artystów szczególnie zasłużonych dla polskiej nauki i kultu­ry. Są to: Jan Długosz — historyk, Win­centy Pol — poeta, Lucjan Siemień- ski — poeta, Józef Ignacy Kraszewski — pisarz, Teofil Lenartowicz — poeta, Adam Asnyk — poeta, Henryk Siemiradzki — malarz, Stanisław Wyspiański — „poeta i malarz, Jacek Malczewski — malarz, Karol Szymanowski — muzyk, Ludwik Solski — aktor, Tadeusz Banachiewicz — astronom.

SKARBCE

W Krakowie przy więk­szości kościołów i klasztorów znajdują się skarbce, w których przechowywane są najcenniejsze przedmioty, będące jed­nocześnie zabytkami kultury i sztuki. Skarbce znajdują się także w Uniwersy­tecie Jagiellońskim oraz na Zamku Wa­welskim. Oto cztery najważniejsze kra­kowskie skarbce:

Skarbiec Katedralny na Wawelu — zbu­dowany został w latach 1481—1500 przez Hanusza Blatfusa z Koszyc. Jest to pięk­ny przykład późnogotyckiej architektury. Przez wieki gromadzono tu cenne przed­mioty. Według inwentarza z r. 1563 było tu: kielichów — 120, krzyży, relikwiarzy, pacyfikałów i monstrancji — 170, srebr­nych świeczników — 150, ornatów, kap itd. — 600. Klęski, rabunki, wojny, kon­fiskaty bardzo skarbiec zubożyły. Nieraz też skarbiec katedralny pomagał krajowi w potrzebie. Np. wiele złotych i srebr­nych przedmiotów wydano Janowi Kazi­mierzowi w okresie najazdu szwedzkiego „na potrzeby Rzeczypospolitej”, również w r. 1794 kapituła wydała Kościuszce „na potrzeby Ojczyzny” złote naczy­nia. W czasie wojen szwedzkich wy­wożono skarbiec przed wrogiem aż do Raciborza. Okresem największych rabun­ków i konfiskat był wiek XVIII. Mimo iż z dawnego bogactwa zostało niewiele, jest to jednak obecnie najbogatszy chyba polski skarbiec, a niektóre przechowywa­ne tu przedmioty mają imponującą war­tość historyczną. M. in. znajduje się tu sławna włócznia św. Maurycego, którą cesarz niemiecki Otto III ofiarował w r. 1000 Bolesławowi Chrobremu; krzyż z diademów książęcych Kingi i Bolesława Wstydliwego (wyrób wenecki z XIII w.); ornat ofiarowany przez Piotra Kmitę w r. 1504, zaprojektowany prawdopodob­nie przez Stanisława Stwosza — naj­wspanialsze dzieło gotyckiego hafciarstwa; relikwiarz św. Stanisława — złoty, w kształcie puszki, ozdobiony drogocen­nymi kamieniami, m. in. czarnym bry­lantem, sygnatura wewnątrz świadczy, że jest to dzieło Marcina Marcińca z Kra­kowa. Szafy, w których przechowywane są cenne przedmioty pochodzą z epoki baroku. Najcenniejsze rzeczy umieszczo­ne są w kasie pancernej. Polichromię go­tyckiej sali, w której znajduje się skar­biec, wykonał w latach 1900—1902 Józef Mehoffer.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.